ส่วนที่ 3 วินัยมุขเล่ม 1 - 3
 
วินัยมุขเล่ม 2 นักธรรมชั้นโท
 
บริขารบริโภคิ
บริขารบริโภค หมายถึง บริขารเครื่องใช้สอยของภิกษุ ท่านจำแนกไว้ 4 อย่าง คือ
 
1. จีวร 2. บาตร 3. เครื่องอุปโภค 4. เครื่องเสนาสนะ
 
1.จีวร
จีวรเป็นเครื่องดั้งเดิมอย่างหนึ่งของภิกษุ และจีวรนั้นคราวแรกคงมีเพียง 2 ผืน คือ ผ้านุ่งผืนหนึ่ง ( อัยตรสาวก ) ผ้าห่มผืนหนึ่ง ( อุตราสงค์ )
 
ในคราวต่อมา ทรงอนุญาตผ้าซ้อนนอก ( สังฆาฏิ ) เพิ่มเติมอีกผืนหนึ่ง เพื่อใช้ในฟดูหนาว จึงรวมเป็นจีวร 3 ผืน เรียกว่า " ติจีวรํ" หรือ ไตรจีวร แปลว่าผ้า 3 ผืน
 
ประมาณไตรจีวรไว้นั้นดังนี้
 
1. สังฆาฏิ ยาวไม่เกิน 6 ศอก กว้างไม่เกิน 4 ศอก
2. อุตราสงค์ ยาวไม่เกิน 6 ศอก กว้างไม่เกิน 4 ศอก
3. อันตรวาสก ยาวไม่เกิน 6 ศอก กว้างไม่เกิน 2 ศอก ( ขนาดผ้าจีวรดังกล่าวนี้ ก็ยังใหญ่ไปสำหรับพระขนาดกลาง อาจต้องลดส่วนลงมาอีกตามรูปร่างของแต่ละบุคคล )
 
ผ้าสำหรับทำจีวรมี 6 ชนิด คือ
 
1. โขมะ ผ้าทำด้วยเปลือกไม้ เช่น ผ้าลินิน
2. กัปปาสิกกะ ผ้าทำด้วยฝ้าย
3. โกเสยยะ ผ้าทำด้วยไหม เช่น แพร
4. กัมพละ ผ้าทำด้วยขนสัตว์ ยกเว้นผมและขนมนุษย์ เช่น ผ้าสักหลาด
5. สาณะ ผ้าทำด้วยเปลือกป่าน
6. ภังคะ ผ้าทำด้วยของ 5 อย่างนั้น อย่างใดอย่างหนึ่งปนกัน เช่น ผ้าทำด้วยด้ายแกมไหม ผ้านุ่งห่มที่ทำด้วยของเหล่านี้ ห้ามมิให้ใช้ คือ
คากรอง เปลือกต้นไม้กรอง ผลไม้กรอง ผ้ากำพลทำด้วยผมคน ผ้ากำพลทำด้วยหางขนสัตว์ ปีกนกเค้า หนังสือ ทำด้วยปอ
 
( นุ่งห่มผ้าที่ทำด้วยของเหล่าเป็นวัตร ต้องถุลลัจจัย เป็นแต่สักว่านุ่งห่ม ต้องทุกกฏ )
จีวรนั้นโปรดให้ตัดเป็นกระทง มี ชื่อเรียกดังนี้
 
1. อัฑฒมณฑล คีเวยยกะ
2. มณฑล วิวัฏฏะ
3. อัฑฒมณฑล ชังเฆยยกะ
4. มณฆล อนุวิวัฏฏะ
5. อัฑฒมณฑล พาหันตะ
6. มณฑล อนุวิวัฏฏะ
7. อัฑฒกุสิ
8. กุสิ
9. อนุวาต
10. รังดุม
11. ลูกดุม
 
จีวรนั้นโปรดให้ตัดอย่างคันนาชาวมคธ คือ เป็นกระทงมีเส้นคั่น กระทงใหญ่ เรียกว่า มณฑล กระทงเล็ก เรียกว่าอัฑฒมณฑล เส้นคั่นในระหว่างดุจคันนาขวาง เรียกว่าอัฑฒกุสิรวมมณฑลอัฑฒมณฑล อัฑฒกุสิ เรียกว่า ขัณฑ์ ในระหว่างขัณฑ์ มีเส้นคั่นดุจคันนายาว เรียกว่า กุสิ
 
จีวรผืนหนึ่งมีขัณฑ์ ไม่น้อยกว่า 5 ขัณฑ์ เกินกว่านั้นใช้ได้ แต่ต้องเป็น ขัณฑ์ขอน ( คี่ ) คือ 7,9,11 จีวรนั้นให้ย้อมด้วยของ 6 อย่างๆใดอย่างหนึ่ง คือ
 
1. รากหรือเหง้า 2. ต้นไม้ 3. เปลือกไม้ 4. ใบไม้ 5. ดอกไม้ 6. ผลไม้
 
สีที่ห้ามย้อมจีวรมี 7 คือ
 
1. สีคราม 2. สีเหลือง 3. สีแดง 4. สีบานเย็น 5. สีแสด 6. สีชมพู 7.สีดำ
 
( สีที่รับรองกันคือ สีเหลืองเจือสีแดงเข้ม หรือสีเหลืองหม่น เว้นสีที่ย้อมด้วยแก่นขนุน ( สีกรัก ) ใช้ได้ )
ห้ามใช้จีวรกาววาว คือ
 
1. จีวรเป็นรูปลายสัตว์
2. จีวรเป็นลายดอกไม้ ผลไม้ เป็นต้น
 
( จีวรมีดอกเล็กๆ ไม่กาววาว เช่น ดอกเมล็ดพริกไทย หรือที่เป็นริ้ว เช่น แพรโล่ ใช้ได้ )
 


มหามกุฏราชวิทยาลัย Copyright © 2004 Mahamakut Buddish University. All rights reserved www.mbu.ac.th
Powered by e-Learning Silpakorn University