ส่วนที่ 3 วินัยมุขเล่ม 1 - 3
 
วินัยมุขเล่ม 2 นักธรรมชั้นโท
 
อภิสมาจาริ
คือ ขนบธรรมเนียมของภิกษุ สิกขาบทแผนกนี้มานอกพระปาติโมกข์ ไม่ได้บอกจำนวนแน่นอน แต่มีจำนวนมาก ท่านจัดไว้ตามกิจหรือวัตถุ เรียกว่า ขันธกะอันหนึ่งๆคือ
 
1. ว่าด้วยอุโบสถ เรียกว่าอุโบสถขันธกะ
2. ว่าด้วยจีวร เรียกว่า จีวรขันธกะ
 
มาในที่อื่นนอกจากขันธกะ คือ
 
1. มาในนิทานต้นบัญญัติแห่งสิกขาบทในพระปาติโมกข์
2. มาในวินีตวัตถุแห่งคัมภีร์วิภังค์
3. มาในอรรถกถา ที่เรียกว่าบาลีมุตตกะ
 
สิกขาบทแผนกนี้มีรูปเค้าเป็น 2 คือ
 
1. เป็นข้อห้าม
2. เป็นข้ออนุญาต
 
ข้อห้ามนั้นปรับอาบัติเพียง 2 คือ
 
1. ถุลลัจจัย
2. ทุกกฏ
 
กายบริหาร
กายบริหาร หมายถึงการปฏิบัติรักษาร่างกายให้สะอาดปลอดภัยมี 14 ข้อ ดังนี้
 
  1. อย่าพึงไว้ผมยาว จะไว้ได้เพียง 2 เดือนหรือ 2 นิ้ว
2. อย่าพึงไว้หนวดเครายาว พึงโกนเสีย
3. อย่าพึงไว้เล็บยาว
4. อย่าพึงไว้ขนจมูกยาว
5. อย่าพึงให้นำซึ่งขนในที่แคบออก คือ ในร่มผ้าและรักแร้ เว้นไว้แต่อาพาธ
6. อย่าพึงผัดหน้า ปะหน้า ทาหน้า เจิมหน้า ย้อมตัว เว้นไว้แต่อาพาธ
7. อย่าพึงเครื่องแต่งเครื่องประดับต่างๆ
8. อย่าพึงส่องดูหน้าในกระจกหรือวัตถุอื่น จะส่องดูเพื่อทายาได้อยู่
9. อย่าพึงเปลือยการในที่ไม่บังควร ในเวลาไม่บังควร ( ถ้าเปลือยเป็นวัตรอย่างเดียรถีย์ต้องถุลลัจจัย เปลือยเป็นกิจแก่กัน เช่น ไหว้ รับไหว้ เวลาฉันอาหารปรับทุกกฏ เปลือยในเรือนไฟ สำหรับอบร่างกายให้หายจากโรคไม่อาบัติ )
10. อย่าพึงนุ่งห่มผ้าอย่างคฤหัสถ์
11. ถ่ายอุจาระแล้ว เมื่อมีน้ำอยู่ ต้องชำระ เว้นไว้แต่หาน้ำไม่ได้ หรือไม่มีภาชนะตัก เช่นี้จะเช็ดด้วยไม้หรือของอื่นก็ได้
12. อย่าพึงให้ทำสัตถกรรมในที่แคบ หรือใกล้ที่แคบเพียง 2 นิ้ว อย่าพึงให้ทำวัตถิกรรมให้ทำต้องถุลลัจจัย ( สัตถกรรม คือ การผ่าตัดถวารหนักด้วยศาสตรา วัตถิกรรมคือการผูกรัดทวารหนัก )
13. เป็นธรรมเนียมของภิกษุต้องใช้ไม้ชำระฟัน
14. น้ำดื่มต้องกรองก่อน เพื่อป้องกันตัวสัตว์และเพื่อให้น้ำสะอาด
 
ข้อห้ามการแต่งผม ดังนี้
 
1. ไม่ให้หวีผมด้วยหวีหรือแปรง
2. ไม่ให้เสยผมด้วยนิ้วมือโดยอาการหวีผม
3. ไม่ให้แต่งผมด้วยน้ำมันเจือขี้ผึ้ง หรือด้วยน้ำมันเจือน้ำ
4. ไม่ให้ตัดผมด้วยกรรไกร เว้นไว้แต่อาพาธ 5. ไม่ให้ถอนผมหงอก
 
ข้อห้ามการแต่งหนวด ดังนี้
 
1. ไม่ให้แต่งหนวด
2. ไม่ให้ตัดหนวดด้วยกรรไกร
 
ข้อห้ามการนุ่งห่มผ้าอย่างคฤหัสถ์ ดังนี้
 
1. ห้ามเครื่องนุ่งห่มของคฤหัสถ์ เช่น กางเกง เสื้อ ผ้าโพก หมวก ผ้านุ่งผ้าห่มสีต่างๆ ชนิดต่างๆ
2. ห้ามอาการนุ่งห่มต่างๆ ที่มิใช่ของภิกษุ
 
ประโยชน์ของการเคี้ยวไม้ชำระฟัน ดังนี้
 
1. ฟันดูไม่สกปรก
2. ปากไม่เหม็น
3. เส้นประสาทรับรสหมดจดดี
4. เสมหะไม่หุ้มอาหาร
5. ฉันอาหารมีรส
 


มหามกุฏราชวิทยาลัย Copyright © 2004 Mahamakut Buddish University. All rights reserved www.mbu.ac.th
Powered by e-Learning Silpakorn University